Alle wetenschappelijke artikelen gratis met Sci-Hub

Scihub_ravenEr woont een nieuw meisje in de straat en ze heet Sci-Hub. Zoals The Pirate Bay is voor films, muziek en boeken, zo is Sci-Hub voor wetenschappelijke artikelen.

Ik zal eerst uitleggen hoe de stroom van wetenschapelijke kennis werkt, dan wat er mis mee is, en wat Sci-Hub daaraan doet.

De stroom van kennis

Wetenschappers doen onderzoek om kennis te vergaren. De slimme dingen die ze bedenken schrijven ze op in de vorm van brieven, artikelen en boeken. Die worden gepubliceerd en gelezen door andere wetenschappers. Aan de hand van die collectieve kennis verzint de nieuwe generatie wetenschappers weer nieuwe dingen, refereren naar de oude kennis, en zo draait de wetenschappelijke wereld rond.

Maar wie betaalt dat nu allemaal? Als ik iets heb geleerd in mijn korte leven, is dat alles pais en vree is, totdat iemand over geld begint. De wetenschappers in ons verhaal moeten namelijk betaald worden. Over het algemeen is dat een saai verhaal, totdat bekend wordt dat er iemand betaald is door een commercieel bedrijf. Als een cornflakesbedrijf zoals Kellog’s bijvoorbeeld onderzoek doet naar de effectiviteit van ijzer in cornflakes, wil niemand dat onderzoek geloven. Blijkbaar vinden mensen het vaak moreel verwerpelijk dat bedrijven zich financieel mengen in onderzoek.

Dus wie betaalt dat onderzoek dan? We kunnen niet leven van filantropen: er zijn nou eenmaal niet genoeg rijke mensen die op een handige manier hun geld verdelen over alle wetenschappers in de wereld. (Misschien zijn er wel genoeg rijken, en vast en zeker is er genoeg geld, maar ze geven het niet genoeg uit aan wetenschap zodat de wetenschap er ook van kan rondkomen).

Dus dan doen we wat we altijd hebben gedaan: de overheid. In de Westerse wereld vinden we het heel gewoon dat we eisen dat iedereen meebetaalt aan dingen die de meerderheid belangrijk vindt. Belasting en de democratie. Ik zeg het nu een beetje negatief, maar dat is wat we doen en het werkt best okay.

Wat doen wetenschappelijke uitgevers?

Wetenschappers schrijven hun slimme ideeën op in de vorm van een artikel. Dat is een stuk tekst van een paar pagina’s lang, wat plaatjes erbij, een korte samenvatting aan het begin en klaar. Dat artikel moet goedgekeurd worden door andere wetenschappers. Dat hele proces van goedkeuren heet ‘peer reviewing’ (‘het laten nakijken door je gelijken’). Een beetje alsof je klasgenoten jouw tentamen nakijken. Maar dan kijken wel de klasgenoten die het beste zijn in wiskunde je wiskundeproefwerk na, en je biologie-overhoring wordt weer nagekeken door de besten in bio, etc. Ook dat werkt best goed in de wetenschap.

Nu is het artikel af: de materialen voor het onderzoek zijn ooit gekocht, de onderzoekers hebben salaris gekregen, de huur van het laboratorium is betaald, het artikel is nagekeken door andere onderzoekers, het artikel is vaak zelfs opgemaakt door de onderzoekers zèlf, en nu is het tijd om te publiceren. Dat mag doorgaans gratis in een wetenschappelijk tijdschrift. Maar hier begint het gelazer.

Niet ieder tijdschrift wil alle artikelen zomaar accepteren. Ten eerste heeft ieder tijdschrift een bepaald thema en ten tweede moet het niveau wel goed zijn. De bekendste tijdschriften zijn het Amerikaanse Science (van de uitgever American Association for the Advancement of Science, AAAS) en het Britse Nature (van de Nature Publishing Group), allebei algemeen-geörienteerde tijdschriften. Een andere, wereldberoemde uitgever is het Nederlandse Elsevier. Elke uitgeverij heeft dus een redactie die selecteert of een ingestuurd artikel wel in een van hun bladen thuis hoort.

Vervolgens nemen onderzoeksinstituten en universiteiten een abonnement op alle tijdschriften die interessant zijn, zodat hun werknemers die kunnen lezen en verder kunnen gaan met slimme dingen doen. De cirkel is rond.

Behalve dat die tijdschriften voor achterlijke bedragen aangekocht moeten worden, zijn het er ook nog eens heel veel. Enkele duizenden euro’s per jaar voor bijvoorbeeld Science of Nature, maar er ik ken een prijslijst waar €24.150/jaar wordt gerekend voor Science of synthesis: Houben-Weyl methods of molecular transformations. Het is dus heel gewoon dat er honderduizenden euro’s uitgegeven worden, per jaar, per universiteit. De pijn zit hierin: het onderzoek dat ooit gedaan werd met belastinggeld, is niet voor het algemene publiek beschikbaar, maar moet worden gekocht. Ook weer voornamelijk met belastinggeld.

Dan is er ook nog de discussie of wetenschappelijke kennis, onafhankelijk van hoe het ooit werd gefinancierd, sowieso niet algemeen beschikbaar moet zijn. Immers, wij mensen zullen er toch allemaal beter van moeten worden als alle wetenschappelijke kennis voor iedereen vrij beschikbaar is?

Met die twee problemen in gedachten (de prijs van publiceren en de vrijheid van kennis) zijn er sinds een paar jaar een aantal initiatieven. De grootste is Open Access: een manier van online publiceren en vrij delen van wetenschappelijke artikelen. Maar helaas heeft ook Open Access nadelen. Traditioneel wordt er betaald voor het abonnement en is het gratis om te publiceren. Met Open Access is het abonnement gratis, maar kost publiceren weer (meer) geld. Een tweede nadeel aan Open Access is dat het proces van peer reviewing nog wel eens sneuvelt: als uitgeverijen betaald krijgen per gepubliceerd artikel, kan dat een motivatie zijn om maar zoveel mogelijk artikelen te accepteren voor publicatie. Dit zou een doodsteek kunnen zijn voor de wetenschappelijke betrouwbaarheid van onderzoek.

Sci-Hub is de piratenbaai van de wetenschap

Alexandra Elbakyan uit Kazachstan begon in 2011 met het schrijven van een computerscript die het gemakkelijk maakte wetenschappelijke artikelen gratis te downloaden. Uitgevers gebruiken online een betaalmuur: een digitale grens waar alleen abonnees doorheen mogen als ze hebben betaald. Alexandra’s script is door de jaren heen uitgebreid tot een volledig programma dat die betaalmuren omzeilt, zodat willekeurige gebruikers over de hele wereld, bij alle content van uitgeverijen kunnen.

Homepage van Sci-Hub.cc. Klik op de afbeelding om naar de site te gaan.
Homepage van Sci-Hub.cc. Klik op de afbeelding om naar de site te gaan.

Wat Sci-Hub doet is dus illegaal. Net zoals bij de discussie over de legimiteit van The Pirate Bay zou je je kunnen afvragen of wat Sci-Hub doet diefstal is. Er wordt niks ‘ontvreemd’, want de wetenschappelijke tijdschriften raken niks fysiek kwijt. Wel claimen ze inkomsten te missen, al zou daar tegenin gebracht kunnen worden dat wetenschappers zònder initiatieven zoals Sci-Hub het artikel tòch niet hadden aangeschaft.

Wat vinden de Scheikundejongens hier nou van? Tsja, als ik een dubbeltje zou krijgen voor elke keer dat een bevriende collega-wetenschapper van een andere universiteit bij mij zou aankloppen, omdat zijn werkgever geen abonnement heeft voor het tijdschrift dat hij wil lezen…

Lees verder

Aldo was bij De Kennis Van Nu op NPO2

Afgelopen maandag werd ik gebeld met de vraag of ik iets meer kon vertellen over de ontdekking van vier nieuwe elementen. Het IUPAC bevestigde 30 december de ontdekking van elementen 113, 115, 117, en 118. Wij schreven daar dit bericht over en het NTR-programma De Kennis Van Nu wilde daar meer over weten.

Still uit het NTR-programma De Kennis Van Nu waarin Aldo uitlegt wat er zo speciaal is aan het nieuws van de ontdekking van elementen 113, 115, 117 en 118.
Still uit het NTR-programma De Kennis Van Nu waarin Aldo uitlegt wat er zo speciaal is aan het nieuws van de ontdekking van elementen 113, 115, 117 en 118.

Lees verder Aldo was bij De Kennis Van Nu op NPO2

Periodiek systeem (niet) compleet met 113, 115, 117 en 118

De ontdekking van elementen 113, 115, 117 en 118 is volgens het IUPAC bevestigd. Is daarmee nu het periodiek systeem der elementen compleet? Omdat wij ook niet van clickbait houden: nee. Maar waarom zijn chemici en natuurkundigen dan tóch heel blij? En hoe reëel is het nu dat er nog nieuwe elementen worden ontdekt?

“Periodic Table Armtuk3” door Armtuk. Licensie CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons
“Periodic Table Armtuk3” door Armtuk. Licensie CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons

Lees verder Periodiek systeem (niet) compleet met 113, 115, 117 en 118

Nieuwe server, nieuwe site, zelfde jongens

Welkom in 2016, het jaar waarin alles anders is. Mark en ik hebben in deze kerstvakantie de site eens grondig onder handen genomen en voor de geïnteresseerden leggen we graag uit wat precies. We hebben een nieuwe server, de site heeft een nieuw uiterlijk en op de achtergrond is er een heleboel veranderd aan de software.

Afbeelding van onze nieuwe server: een Raspberry Pi 2 Model B, met een 900 MHz quad-core ARM Cortex-A7, 1 GB SDRAM en een 8 GB microSD. Creative Commons CC BY-SA.
Schematische afbeelding van onze nieuwe server: een Raspberry Pi 2 Model B, met een 900 MHz quad-core ARM Cortex-A7, 1 GB SDRAM en een 16 GB microSD. Afbeelding van de Raspberry Pi Foundation, licentie: Creative Commons CC BY-SA.

Lees verder Nieuwe server, nieuwe site, zelfde jongens

Dr. Mark en het rode goud

Mark is gepromoveerd en heet nu dr. Mark. Maar niet zomaar, cum laude, ook dat nog. Of zoals we bij ons thuis zeggen: “Kan je bek nóg verder open?!” Beste Mark, namens de voltallige redactie van de Scheikundejongens wens ik je van harte gefeliciteerd.

Paranimf Aldo (l), en promovendus Mark, enkele momenten voor de uitreiking van het doctoraat. Foto door Jasper Landman.
Paranimf Aldo (l), en promovendus Mark, enkele momenten voor de uitreiking van het doctoraat. Foto door Jasper Landman.

Lees verder Dr. Mark en het rode goud