Verbeter de wereld met je profielwerkstuk

Ben je een scholier en heb je altijd al eens de wereld willen verbeteren? Dat kan, dankzij de Stichting Imagine Life Sciences. Zij verbinden onderzoek, onderwijs en ontwikkelingssamenwerking en ze organiseren elk jaar een scholierenwedstrijd. Wetenschappers komen met ideeën voor projectvoorstellen (met een bijbehorend ontwikkelingsland) en scholieren werken die uit in hun profielwerkstuk. Het beste voorstel wordt uiteindelijk door Imagine uitgevoerd in het betreffende land. Zo verbeteren ze niet alleen de wereld, maar brengen ze ook scholieren in aanraking met de levenswetenschappen.

De scholierenwedstrijd van dit jaar is op 5 oktober van start gegaan. Er zijn vijf onderwerpen in de Life Sciences gekozen die door scholieren in hun profielwerkstuk worden uitgewerkt. De onderwerpen van dit jaar zijn als volgt:

  • De biozak: een bioreactor waarin organische (afval)stromen worden omgezet in biogas;
  • Bio-noodwoningen: noodwoningen die in rampgebieden kunnen worden gemaakt van natuurlijke en herbruikbare materialen;
  • Afvalwaterbehandeling in goudmijnen Ghana: zoeken naar methoden om met lokale biologische materialen/planten de vervuiling van de goudmijnen (o.a. arsenicum, koper en cyanide) tegen te gaan;
  • Een waterkiosk als bedrijfje: met keramische filters water zuiveren en dit verkopen in lokale kiosken;
  • Drainagesysteem met een hoger rendement: in de landbouw gaat veel water verloren door het niet effectief irrigeren van landbouwgrond; betere drainage systemen kunnen helpen bij dit probleem.

Uiteindelijk selecteert een jury de beste voorstellen. De winnende scholieren zullen dan hun resultaten publiceren op een wetenschappelijk congres. Voorbeelden van winnende projecten zijn het maken van biodiesel met algen in Mozambique en het ontwerpen van biogasreactoren voor de energievoorziening van een school in Tanzania. Bekijk ook eens de onderwerpen en filmpjes van afgelopen jaar.

Wij vinden dit een erg mooi initiatief en zijn erg benieuwd naar de resultaten.

Profielwerkstukken

Omdat we zoveel bezoekers krijgen die geïnteresseerd zijn in profielwerkstukken, hebben we besloten om een profielwerkstuk (PWS) pagina in te richten. We hebben genoeg ervaring met middelbare scholieren die naar onze universiteit mailen om begeleiding te vragen voor hun PWS. Niet alleen krijgen we hele leuke ideeën, maar ook hele slechte ideeën. Zoveel, dat we bijna een webpagina vol zouden kunnen schrijven met PWS ideeën.

Dus, aan jullie de vraag: hebben jullie nog goeie ideeën voor een scheikunde PWS? Reageer hieronder, of vul het contactformulier in. Natuurlijk zijn we ook geïnteresseerd in (zowel goeie als slechte) ervaringen en slechte plannen.

De thema’s waarin wij alle onderwerpen willen indelen zijn als volgt:

  1. Anorganische chemie
  2. Biochemie
  3. Fysische chemie
  4. Katalyse
  5. Organische chemie
  6. Theoretische chemie

Ook willen we elk thema weer onderverdelen in 3 typen:

  • Analyse
  • Literatuurstudie
  • Synthese

Natuurlijk zijn er onderwerpen die niet samen gaan met bepaalde typen (een synthese gaat niet met theoretische chemie). Verder zijn dit natuurlijk de belangrijkste thema’s. Andere thema’s kunnen zijn: astrochemie, geschiedenis van de scheikunde en pharmacologie. Die gaan we (misschien) indelen in bovenstaande thema’s.

Dus, aan jullie de vraag: hebben jullie nog leuke ideeën? Laat het ons weten!

Profielwerkstuk onderwerpen

We kregen de vraag “wat is nou een leuk onderwerp voor een profielwerkstuk over scheikunde?” Natuurlijk zijn wij de beroerdste niet, dus hier een lijstje met leuke experimenten — dat vinden wij in ieder geval — waar goed een profielwerkstuk omheen te bouwen is.

Synthese (maken)

Hoewel bovenstaande onderwerpen onder “maken” staan, betekent dat niet dat je helemaal niets hoeft te meten. Als je iets hebt gemaakt, wil je daarna ook weten hoe zuiver het is. Denk bijvoorbeeld aan analyses met infraroodspectroscopie, gaschromatografie, dunnelaagchromatografie of NMR.

Analyse (meten)

  • Oppervlaktespanning / kritische micel concentratie bepalen (denk ook aan dingen als zeep, teflon, speciale planten)
  • Chemiluminescentie: werking van luminol, katalysatoren hiervoor vergelijken
  • Bepalen aspartaamgehalte in frisdranken
  • Bepalen cafeïnegehalte in koffie, thee, cola, …
  • Bepalen theobromine/cafeïne in chocolade
  • Bepalen alcoholgehalte in zelfgebrouwen bier (of wijn)
  • Bepalen ijzer-, chroom-, aluminium-, koper-, nikkel-, calcium-, magnesium-, natriumgehaltes, etc in voeding, staal of leidingwater
  • Bepalen fosforzuurconcentratie in cola, fanta en andere dranken
  • Aantasting van tanden door cola of andere zure dranken
  • Bepalen nicotinegehalte in sigaretten(rook) of nicotinekauwgom
  • Bepalen capsaïcinegehalte in verschillende soorten rode peper
  • Bepalen kininegehalte in tonic
  • Bepalen fluoridegehalte in tandpasta
  • Maken van/onderzoek naar zonnebrandcreme
  • Kleuren in vuurwerk
  • Viscositeit

Bepalingen van biologisch actieve stoffen zoals cafeïne of aspartaam kun je ook goed combineren met een onderzoek naar de werking/bijwerkingen ervan, bijvoorbeeld als je je profielwerkstuk zowel over scheikunde als biologie doet. Dat geldt ook voor de synthese van pijnstillers.

Er zijn ook dingen die je vooral niet moet doen:

  • ‘Onderzoek naar DNA’: te algemeen en te lastig
  • ‘Onderzoek naar kanker’: idem
  • Ingewikkelde (meerstaps) syntheses
  • Onderzoek naar explosieven
  • Het Miller-Urey experiment
  • Onderzoek naar stamcellen

Zorg dat je jezelf gerichte vragen stelt. Een vraag zoals “wat zijn de effecten van feromonen?’’ is te algemeen. Het aantal feromonen is te groot om op te noemen, en ze hebben allemaal verschillende effecten. Hoe kun je zo’n vraag dan ooit beantwoorden?

Tot slot: wanneer je er niet uit komt, je toffe experiment niet op school kunt uitvoeren of je een analyse niet op school kunt doen, neem contact op met de profielwerkstukken hulp Scheikunde aan de Universiteit Utrecht of check google voor een universiteit in de buurt. Ze helpen graag!

edit: omdat dit bericht zo populair is, hebben we een speciale profielwerkstuk-pagina met meer en uitgebreidere suggesties aangemaakt.